jeudi 24 avril 2014

Anida ara nerr


Reglent tlufa, yal kra yergel, win γ ara rreγ yefk-ed tiririt yecban ahat luluf t-tid wumi sliγ yakan. Ma nniγ-as: “Inni y id”,   y inn-ak: «  Uhh d ac-ara d nini, ŧbel yeqres, yefra w urar, γuri kra ur yelli”. Ur yelli w γulif, mi kreγ ar leqdic, ad naleγ kra, felli ad γlin, ahat ugaren agwlaf n tzizwa. Ur ay ţağğan ad qedceγ neγ ad xedmeγ ayen iy illan di dahn, nutni ad ţzebzuben ad srebruben, ad qwlen akw d imusnawen.

Ay at laârađ, tugeţ l-lecγwal ţilin-d ma y lemdit yiwen, neγ âeddant fellas. Am win ikerzen, yessen d acu d lmaâun, d acu ţagwersa, anzel, ađeref mara yeţđerif timŧirin, maca, ad yek yiwen s yihin, di laâmer afus-is yennul ajebad neγ atemun, tiŧ-is ur tessin ula d acu ţagwersa; mara s isereħ deg iwen y innaw, yeţţu iman-is, winna y kerzen, qrib yegwrad meskin iâugen.           

Ma terriđ akkin kra, ar win ijebden tisura, yeγra neγ yelmed aseqwem n tewrifin, kra yellan yerza γures, acħal d asegwas neţţa ifasen-is regwin degw ayen. Ad asen wiyađ, as deskanayen, “ Fsi akka, zzi akken nađen”. Yaâreq win meskin, ad as nisel neγ ad yerwel. Imi ig lla deg inzi nni n yefransisen: “A chacun son métier et les vaches seront bien garder”. Ula d icinwayen, qqaren : “Win yesnen yessusem, win yeţmeslayen ur yessin”. Neγ am akken ikemel wayeđ yenna «  La présence de ceux qui ne font rien et gênantes pour ceux qui travaillent ». Ula s teqbaylit qqaren : “Ma yerzad γuri yiwen ha ay ičč taleqwimt-iw neγ ay işaâđel di ceγwl-iw”.

Aya, ma tegređ as tiniđ “ansi d lemdeđ aya”, imi kra yellan yeţwaru, am wid yaânan kra n temsal nnađen, mara sen tesleđ hedren ff l ambiya d ruşul, kra yellan snent, kra yellan żrant, ula d ayen ara d yilin ħşan syes, ruħ tura kečči inasen, yerna yella degw awal-is, tugeţ n tikkal anda teddiđ aţ afeŧ, win ig âelmen s w ayen ur n ban liwa neţţa.

Keč tura, aţ afeŧ ad iţweşi ad irenu, mara d yaweđ lawan id yewwin iw ayen, aţ yer γer lqahwa, as yewwet dumin agaru g cenfir, yuγ lħal ma d lkarŧa ayen wum-ara tseleđ liwa awal-a “Rcem!”

Dγa wa ur t nefhim, ma d arcam recmen wiyađ s w uzal yeħman, neγ d acram icermen wiyađ s w ayen bγun ufan. Teħşel teflukt degw garaw, wid iţ yeselħayen âerqen s and-ara rren.        

Wa iγereb wa y cereq. Mi l ğehd sâan yemsawa, taflukt meskint tebđa g ţnaşfa, mi truħ aţ zer, iselman rewlen, ugaden ff uqeruy nsen. Nnan w ay garasen, tamurt akw ččanţ, nugad ad glun yisneγ. “Tarewla y menâen babis…” akka ay qqaren. Mači am wid nni yeqqaren “Tarużi wala kenu”.  
Ur rżan ur knan, ţifadacin ig kerfen, ddan cwiŧ it n id-imugren d asegrarab, am win isifiyen ijdi neγ rmel, yerna di şeħra, mi d iwwet w ađu, adrar iâella, ad yeţsifi ad irenu, wis ma d yas w ass, and-ara s d ibin w ayen yefren ger yeżra. Dγa aŧaş ur numin, iselman l-lebħer atnan rran γer din, m ur tuminem, nekwni neżraten; w-ara s yinin ziγ yella waya.

Şseħra deg-s iselman, tamurt yellan zik tesgwet degs tjilbant lbaŧaŧa, ŧumaŧic, żrudiya, tura teqerqer. Rranţ ala iw użu n tzegzawin si y ţcebiħen ixxamen nsen wiyađ. Win yelużen imiżeđ ar din, win yelużen anwi d yecqa. Win yeγran yeγra, yedda g teflukt neγ degw γerabu, akkin akkin iy nzan s uşurdi, yerna ur yelli d winna yeflan. Ma d wi lużen yeguni, anw-ad yehdu Ŗebbi. Ma yeŧfit lawan, ul-and ara y-nes, anida ara yer; am lawan nni n kra w ussan iâeddan, amdan yebγa ad iżal uqbel lawan, yerra γer lğamaâ, yezzi sya yezzi s yihin, tiwwura sekwrent. A âağaba, zik mi meżiyit qqaren “leğwamaâ d ixamen r-Ŗebbi”, win yebγun yased yezmer ad yedari, ad isired, ad yesizdeg iman-is, yeżżal lawan is yehwan.

Leğwamaâ s tsura; anebnut ixxamen, ad ruħen imelyaŗen iw akken wid iħekmen degw ayen as neldin tiwwura, rbaâ n saâ uqbel, wa sen sekwren tiwwura, ula d win iđulen, m ur yuyis at id đerqen. Ħader as tenwum ţirga, đrant-ed neħđer neżra. Imukan l-liser d sser, yernaa, llan wid iţ waxelşen γef ayen. Mači am at zik, wid ixedmen kra yellan γef udem-is gant d ŧaâ, d lâibada, mači d “l commerce” am lawan-a!

 Meckuklent tiram, la n ţmeckukul, la n ţħejgugul, degw ayen ur nelli, teđra yaγ am y ibkan n zzan. G tşeŧa ar tşeŧa, hatan da, hatan ur d iban. Wi ssnen, yeğğa yaγ, wid ur nessin aγ d skanayen.

Ma yella id yellan, ma segwten y inan, ur nebγa tufγa y berdan, yiwen usirem daaŧiŧuħ, ad nemlilet ahat s tideţ, wid ara γ yemlen, amek ma yedukel usekkil d gwmas ad nesufeγ awal, ma yedukel w awal d w awal an nebnu iđrişen an arut timsal, tid nni iγ yuγen, mači tid ff iγ d ħekkun, am tmucuha nni n ţeryel, amaacahu...  i wa wis d acut, wi bγan ad iγer, wi bγan ad yesγer, wi bγan ad yeddu, win yebγan aγ yesedhu, segw asmi d necfa, ff tuyat nneγ ala y ţeddu, ad iżaâneni, ad-aγ d iqqar: “Amniyi amniyi, ayen ik nniγ, d ayen kan ay g llan”. Akka  ik yenna, m umneγ s Ŗebbi yiwen, i keč ay amdan, a bu sin iđaren, uqbel aţ beddeđ, ff rebâa it ţedduđ, ahat ar assa-a mazal-ik akken, mi k ħerşent tiram tkenuđ ad âeddint, mi g âedda w ađu ad zdiđ lqed aţ żaâneniđ aţ ţnađiđ anwa wara t iniđ. 
Iw aken at tiniđ, yifit ma tekkređ. Qleb lekmam-ik, tâeriđ ff iγalen-ik, zwir γer leqdic am keč am wiyađ. Zemreγ ak iniγ lamer akk-ay tellam, tezwarem ar w ayen, d luluf ara d iđefren. Ur yelli w γilif, ewwet-as-d tarkasin neγ tişebađin yecban tabacmaqt nni n tlawin, lamer aţ amseđ... wama talaba-k, fiħel ma nenna, ayen telsiđ as tiniđ ff tfekka-k ur llin, am akken it-tufiđ âelqen γ umeşmar neγ ar ucacfal, lamer ff tuyat ad ires uγebar, neγ kra n talaγt ak tenal abruâ... Yenna wayeđ: “S ifasen beriken in seţ aγrum zedigen”. Akw n id ihdu rebbi am akken iγ d ihda, γas n iwsir nernu ur neγunfa lxedma, imi takustimt d ujelab yebhan, ur llin d ayla n wid iqedcen. Aqedac meskin knant tuyat-is, s tidi n twenza-s, yesast-id aγrum-is, aqedac meskin, s laâtab iγalen-is taleqwimt l-liser tekesmas-ţ ger ifasen-is. Tennat tmenzut, ur yell-anda y ruħ, kra y xedâen ad yeţwaxdaâ, ma d Ŗebbi yeżra ulawen.

 


Ħkanaγ-d γef yiwen yellan iţeddu ala ff udem r-Ŗebbi, ur yelli w amkan ig eğğa iw akken ad işiweđ lewşayat s iy d ţwaweşan yemdanen itedun degw abrid-is. Yiwet n tallit, yerza ar yiwet n tmurt neγ ar yiwet n temdint iw akken ad işeđfer deg leqdic-is, mi g wweđ γer din yerra γ lğamaâ, deg lğamaâ cwiŧ kan akka atan yerzad γures uqedac n din yesutras ad yeffeγ g lğamaâ. Yerra yas winna yenna: “Lğamaâ yecba axxam r-Ŗebbi, kra wi llan yerzud γures”. Ruħ tura kečči sfehmas. Yesufeγ-it-id, qrib s yir udem. Mi d yufa iman-is w amdan ayi ig fkan yal kra g tudert γef udem n win iγ d ixelqen, yuγal yeqqim tama n tsedarin n lğamaâ. Iđefrit- id uqedac at yesufeγ, win yugi. Aqedac ijebed neţţa y jebed. Yuγal izuħbit-id uqedac g đaren almi ţalemast webrid yeğğat din.

Yuγ lħal tama n lğamaâ nni yella yiwen ig sewayen aγrum, axebaz neγ abulunji. Mi d iwala ayen yeđran yerza-d ar w amdan nni, yesutras ad yeddu yides, yenna yas “Amkan a deg-i sewayeγ lxwebz wesiâ, eyyaγ aţ qimeđ aţ staâfuđ”. Yedda yides umesebrid yeŧef tamkant la yesgunfuy, win isewayen aγrum yeşeđfer deg leqdic-is. D acu yal mara d irfed taâkurt urekwti ger ifasen-is ad yeţales i tlata w awalen, g fus ayefus ar ufus azelmađ alama yegriţ and-ara tew. Ayen yeqqar: “Sebħan lleh, lħemdu li lleh, llah u-akber”. Kra n tâekurt yerfed neţţa ad yeţales iw ayen. Winna id yellan tamas, la yeţmuqul la yesnuzgum. Yuγal yenna yas: «Acħal n tikkal i teqaređ akka?”  Yerra yas wayeđ yenna: « Segw ass fi yebdiγ leqdic da, ay qqareγ anecta »                                     Yerra yas-d wayeđ: « Yella kra ik-ixuşen deg temâict ayi inek ? » Bu texwbizin yerra yas yenna: « Ur yella iy ixuşen, kra isutreγ i Ŗebbi yefka y-it-id. Xeddmeγ, ţidireγ tiswiâin l-liser d lehna, mazal yiwet sutureγ as-ţ,ur âad ur ţewiđeγ ara ». Yerra yas inebgi yenna yas: “D acuţ ». Yenna yas: « Sutreγ deg Ŗebbi ar d ay d isemlil d yiwen w amdan yefkan tudert-is d asfel γef udem-is. Wa d yiwen ig şawađen lewşaya r-Ŗebbi ar wid iţ yuklalen fiħel ma y nuda lexlaş neγ lemziya y-yemdanen. Sliγ nnan iy id isem-is leflani weflan”.  Yerra yas d uteras, s w awal ireżnen d wecmumex: “Wayi ff i teţnađiđ akka, aţ isineŧ aţ żreŧ, d azuħeb ik t-id zuħben deg đaren almi ţawwurt-ik! “

 

Ayla r-Ŗebbi, sekwren fellas yemdanen, yuγal amzun d cci n w albâađ. Ma n mektid kan akka, yiwet seg  tid yellan deg tallit s w azal, lawan anda id iruħ win yebγan ad ihud lkaâba, necfa iy meslayen yenna jeddis n Ŗaşul Muħemed (Slam d şlaŧ r-Ŗebbi fellas)... “Nek nudaγ ay d rrem lmal-iw, ma d lkaâba tesâa babis”.

Ula d wiyi yeţsekwiren tiwwura yuklalen ad ldint am y iđ am ass, iwwi yasend ad ħşun d akken lğamaâ d ayla r-Ŗebbi d neţţ-ig ţâassan fellas d neţţa ig ţâssan fellawen d fellaneγ. D acu tżemređ keč ma tsekwerđ-as tawwurt, lamer ad rzun s tideţ wid yeţakwren, wis and-ara tefrem tiqweray nwen. Eğğet i Ŗebbi ayla r-Ŗebbi, imi amdan ma yebγa as yanez nnig n lewqat s-id yumeŗ, ass akw d aylas, ula d iđ akken.

 

 
 
 

Emission diffusée sur les ondes de la radio algerienne "Chaine2": le 09.01.2009 ( Ay awal siwel γer tira muqel).

 

 

jeudi 20 février 2014

Llan-d, ad ilin: "MATOUB LOUNES"



 

       Tasγart meħquren, ur yell-ay g llan, ur nefhim timsal. Taşeŧa w-weħriq ađu d yewten ihuziţ, iŧij mi d yecreq talemast izaliten, yezga yeserγiţ. Yesraγay y iŧij, tesraγay tmes, mara tenter deg admaren, ad nehten ad renun. Wis ma yella kra ig zemren ad yesens ayen.  Yebda w ħeğağu, si zik win d iâaddan syin yawit, yewwi ilmeżyen, yewwi iwessura, yeţawi wid yeţnadin ad afen abrid i tufγa.          

Iâadd-ad w ađu, ihuz tişeđwa, ihuz tassiwin, tasa yezzan n tyemmaţ, tasa n wid yezgan kra y âeddan ihuz iten. Ass ffi tekker, llan wid yekkren, ufan-d abrid i trewla. Ass ffi tekker, llan-d wid iâemden yal kra. La kenun medden, cban iγunam, mi g âedda w ađu, syin ad bedden, amzun ur yella, w ayen ara ten iħazen.

Telha tatut, yelha ma neţţut, aneţţut terżeg, d w ayen ijerħen, d w ayen yugin, fellaγ ar ţifrir taguyt. Cfiγ mi qqaren: « Ilindi papa asegwas-a qaqa ». Cfiγ mi yekren, wid ur nebγi ar debrun iy fassen, ţilin-d syin am akken id neţili sya. Mi nebγa an aż, iberdan zzin, ansi n âedda zik, neţalsas-d assa, awal i nenna-t, ur ibeddel fellas ur yerna ula d kra. T-ţezi t ţened, awi s t icfan, awi t yuran, γas deg γes, ahat ad ilin wid ara t yinin i sya d asawen.

Yemzaleg webrid, tenderkal tikli, yewt-ed w ađu, d acu g seγli, yeseγli ajgu ur nesâa amħadi. Yeseγlay tagmaţ ţ-iţaran ala i cđeh d uγeni. Teşkaŗay tissit, şekŗen ula d wid ur neswi. Mi âarđen ad bedden, asend zzin wa sen qqaren ansa id nekka s andi la n teddu. Iâedda w menzu anda y teseγlin, nedukel ţirni, newwit, nerra fellas id yewwin. Iâedda lawan, rnan-aγ wis ssin, am tiremt nni; nbed nedukel, neżżat degw akal, γas neżra, am umezwaru ur d iţak imγi.

Acħal igernan degw assen ar ass-a, tasirt la teżad, tezga la trenu, iger ur d nefk-imγi, neţnad-acimi, ass fi s nufa dwa nebγa anesgunfu, nebγa an ţţu. Ger ifasen nneγ n sereħ i dwa id yegwran d dda. Ger ifasen nneγ n sereħ i yal kra.                                             
Iâedda-d w ađu nefreħ mi d isuđ, γas d lawan n tegrest neγ cetwa, nenwa aγ d yawi ayen s ara t sew tmurt ifuden, ass fi tfud aman swenţ s idamen.

Γađen iyi w arrac iruħen d asfel, tγađem iyi kwenwi, deg-ur d igwri wħebber, tserħem iw γerbal ternam-as i ŧbel, yezga-d degw amdun iγ yefnan d aγwbel. Iâedda-d w ađu nenw-aγ d isakwi, g tlemast unebdu, nezdew γ tzantin, neţraği ay nurğa, widak ur nenwi mi d yezzi lawan, anwa iγ yewwi.  Kečči tezri-đ nekwni negwra-d, kra yellan fellak yekfa. Keč tezri-đ nekwni neţazal, ur d nufi seba iw aya. Ula d inan aâreqn-aγ, ma nenna-d ayγer, ma n susem nenbek.

Mbeken w ulawen, segw ass ffi k nessen, mbekken w ulawen, segw ass fi γ d nnan, iâedda ig âeddan yedda-ula d lawan. La neţazal la n renu, wis ma naweđ wis m ur ţenderkalen iđaren. Tezriđ a winnat tezriđ, tâedda-đ âaddan-k w uguren. Teżriđ a winnat teżriđ, andat wid ik-iţ demiren. Demern-aγ gwrand ar deffir, smenâen tiqweray nsen, demern-aγ qwlen timen-deffirt, im-aya ur s n irenu deg lawfa.

Demern-aγ la ţdemiren, γer yegmir iγ zewren. Keč yezrin, ur kezmiren, wissen ff anw-ara segwrin. Yenna win, nulsas-d ass-a, “Amerkub d amerkub-iw rniγ rekwba ar deffir”. Mi neţaż d acu nufa, yezga y ilem degw anyir-iw, ur yelli wesnuzgem, ur yelli wmeyez, liwa tid yuâren id yeţmagaren. Llan-d si zik llan-d ar tura, ugint ad kfunt temsal, llan-d ad ilin, wid ur n beru iy γalen, γas tâeddam, nutni ass-a at refden. Yura yi lwaâd i waya, nugi żur nugi lekni, yura yaγ lwaâd i wayen, nug-an bru iy γallen γas llan-d s tugeţ d seba.


Amek akken d lla, tiremt ar tiremt ad nadi-γ aya, ad sendeγ ar w ayen nnađen, ad steqsi-γ ma yella kra id illan, ma qrib aγ d iđer kra. Lawan nni yella wayen ur n ħemel s tugeţ, imi  neżrat d akken yezmer yal kra ad yilli neγ ad yenerni, imi snernayen deg tama snernayen deg tayeđ. Ta am tmacahuţ w-weγmis n zik iy ţawin d amedya di lawanat nni. Qqaren: ‘‘Mi d yuγ yiwen lkilu n iselman neγ sardin, semţuţlnast-id degw ayen. Yedda cwiŧ yefsi wğernan. Winna yerfa, yenna yas: « Ahya âağaba ! luluf n tkerkas neγ l-lekdubat i teţawiđ, lkilu n iselman neγ sardin ur s tesawđ-eđ».’’ 

Akka y gella lħal la dγa lawan nni. Tikkelt tamezwarut deg-i kesl-iγ, anw-akken ik id iwwin ? Ih… d winna mis n winnat. Yesâedda-d kra deg-ek, din din txerb-as tirni imi tcebek tesfift deg-i d lli-đ. Ussan nni dγa, yusad yiwen iy iţilin, iţidir dihin, yewwid an azal n xemsa kilu n tkasidin. Rfed ta, tsers-eđ ta: tizlatin n ccedeħ tuγac n tayri, awid kan awid, imir yal kra ad iâaddi. Ha ka kan tban iy-id yiwet mazaliţ ar ass-a γuri, ţin i ţamezwarut.                               Refd-eγ ţ-id, muqleγ-ţ hulfaγ iy idmaren-iw ldin-d. Sliγ as am assen, ur żriγ amek… Mi nenwa newweđ ar lqaâ n lbir, imi nenwa ur yelli win ara γ d yessalin, ħulfaγ s yal kra am texwnact, idmaren mbeken, aqeruy yeţfewir, i żidit imeslayen nni, mi sen sliγ tudr-ed ten-id wa deffir wa, di lawan nni, wi s yennan aγ teđr-akka.

Segw assen kra id ifγen negl-ad syes, nesla yas, neguni melmi ara d y ili. Ass fi tlul-eđ d ayen yaânan wid ik id yurwen, ad cfun fellas. Ass fi temut-eđ d ayen yaânan wid ik inγan. Anza inek ur ten iţağğa ad gnen neγ ad thedenen. Mi sliγ iw ayen t qqar-eđ, tideţ degw ass fi kewten g Micli lğerh ur iħli, yal wa amek yessuli, yal wa amek id yewwi.

Гas tafekka tenŧer, allaγ ixebeđ tesawđ-eđ almi ţaneggarut, tin izemren aţ sdakkel akw izdayriyen; cewqenţ akken nnađen, tcewq-ed-ţ akka. Lammer fehmen yili yeħsan d akken d ccan is d rniđ. Maca ugaden, ugaden ma dukklen izdayriyen. Nutni ad gnen sufela n texmirt. Ma γelŧen, din din at ečč imi ass-a d nekwni ay eččan. Tideţ agal d azamul meqwren iy izdayriyen yemmuten, i wid yegujlen, i tuğğal nsen. Trefdeţ as ternuđ ccan, s imeslayen w ass-a, iw akken imdanen ad fehmen.

D acu wid yesâan idamen nsen id iswan seg damen n “Rum”, xemmen s lebâid ar y inzi nni: “Tiqeđâit yedukklen, ucanen ur ţkečmen”. Lawan w-wass-a yella-d id yellan, tiktiwin mgardent ma d abrid nneγ yiwen. Nnig n tqucac idurar n leqbayel, nnig n tqucac idurar n Lewris, n Uhagar, n w ayen yellan, tella yiwet n tqacuct i ten yugaren merra, isem-is tamazγa neγ lezdayer w assa. Nnig n w ayen yellan yella w ayen nessaram, yella w agdud azdayri.

Yiwen w ass mlal-eγ-d yiwen yemeslay-ed fellak am assa d w assen, yenna-d d akken teŧfem-d tamacint di “Paris” almi d Marsilya, keč ur teħbis-eđ; tizliţ zdeffir tayeđ, wa ula d neţţa d acenay. Tugeţ id illan, tenniđ ur taâyid, tbed-eđ ur tekni-đ akken yebγu yili lawan.                                                                                   

Am ass-a d w assen mi kesmeħsisen, assen mi zedwen γurek yelmezyen ţ-ţelmezyin, ass-a isem-ik yeţruħu deg ilsawen. Imedyazen gan-k ţarekizt i tira nsen.

Ass-a d w assen, tideţ tezriđ, anw-ara d iqqimen. Nennat:   “Walbâad yella wlac-it. Walbâad wlac-it yella”. Ţţa i ţideţ, d wa id abrid ţţawin y amdanen yebγan ad idiren ar ţefnu talsa.

 
 
 

Ţilin-d y amdanen, nnig n wid isen iţilin, wiyađ ur aħsin yissen. Ad yili yiwen, akken d lŧufan ar tnubit-is neγ ar temżi-s, yal wa amek id ţili tudert-is, ger twacult d imawlan. Tikkelt ar tikkelt ţufraren-d, akken d inubiyen ferzen timsal, ţħulfun i tid d iđerun. Tikkelt ar tikkelt yiwen akka, yiwen akkin. Mara regwint degw allaγ ad izeħleli iman-is alama y sebħ-ed di tlemast n temda. Wa ad iccef neγ ad iâum, ad yaf abrid i tufγa, neγ amek ara yesemnā iman-is.

Wayeđ m ur yufi lebγi iw allaγ, timunent n tektiwin, timzuregt n tfekka ad ikkat ad irenu. Ad izger neγ ad yezer. Seg mara yekcem γer din, tamuγli ar deffir wlac. Seg mara y imγur yiwen iregwel iw sedhu w arrac. Kreγ-d ger y amdanen ula d nek d amdan. Sawđeγ iw meslay ula d nek ad inni-γ.                                                       Yekker w aqcic ad iruħ, snitra ger ifasen; Yecqarew di zman yedda yeggul ur yenkir laşel-is. Yekr-ed yendeh ay atma anwa id yellan yides. Ass ff akken iâadda, neżra di Micli rżan ifer-is.       

Tafeka tenekraf, agas neγ lğerh yugi ad iħlu. Yewwi abrid yerna wayeđ yessaram γures an aweđ. Iluâa iw ayetmaten, iluâa iy amdanen, iluâa ur yerwil i tmurt «Eğğ-et iyi ad inni-γ, eğğ-et iyi ad ili-γ, di tmurt-iw ad idir-eγ, di tmurt bγiγ ad cewq-eγ ».                        

Azgen n tudert, di tmurt-is ur d iţmeslay. Azgen n tudert, udem-is ur ten wala deg anda neţwalit alla ijentađen n tmurt-a. Tamurt tamagdayt, adabu amagday, agdud ameqwran. Kra ayen illan iđriten-id, tugeţ i ten-id iđren ala ayen id yegwran s zdefir n wlac.

Wi bγan, as isel ur yelli deg cewiqen. Wi bγan ad yidir tugdut, iwwi y as d ad yefk tabzert, yemeslay fiħel akukru. Wi bγan tudert zedigen, wali igran ma defken m ur ţwakerzen. Acħal d nni-đ, acħal tecni-đ, iâreq leħsab, mi bγiγ ad ini-γ, ma bγi-γ ad awi-γ, fellak aâreqniyi y inan, imi di tudert-ik yal kra tenniŧ. Imi di tudert nneγ yal kra n walat, teħş-iđ s w ayen iki-id y igunin ? D acut ara nnaf ? D acu γ d iâussen ?

Tezrid, zrin leğruh-ik. Nugad γef tara, ass-a yal kra yella. Gwten isegman, gwten wid iwalan, yereż usalu, iberdan ldin, sled i wid ik yeţawin, s ixef n y imru nsen, ff y ilsawen, sufela y ciqer idurar, ugin id yeđran.

Atnan âussen, âussen am ass fi âussen wid nni γ yezwaren wid nni γ d isawđen tiγri n Masnsen, tiγri n Yugurten, tiγri n wegdud yugin kennu. Zrin leqrun, zrin y amdanen, hudden idurar, ihud yal kra, ma d nutni mazal bedden, mazal ad bedden, mazal tiγri nsen, mazal tiγri nwen.



 

Extrait diffusé sur les ondes de la radio algerienne "Chaine2": le 15.03.2008. (Emission: Ay awal siwel γer tira muqel). (1ere diffusion: 1999)

 

vendredi 3 janvier 2014

YENAYER




Ma y ger tamawt s cwiŧ kan akka yiwen γer deffir; yiwen w ass id yella, yiwen w ass ig âedda. Ahat kra yedda, tideţ tugeţ ara d yegrun. Isuđ-ed w ađu yegla s kra yellan d afesas, isuđ-ed w ađu, kra yufa yesâa tissas, yesâa tilas, ur yezmir at yesengugu neγ at ihud ff lsas. Yedda lawan, teddun yemdanen. Yiwen yečča, yeswa, yeŗwa igen; mi d yedekwel kra yedda; kra ur d igwra. Yiwen yuzzel, yeqdec, iâeżer, ger ifasen kra ur tisâa; degw đelaâ kra ur d idda, yesâedda tudert ger tazliwin d yenħeyafen γas akken... wis ma yeğğa-d kra.

Iâedda wsegwas, atan... yezzi-d gwmas, d acu tceččeđ i win yezwaren, d acu id heyađ i win id iđefren? Wlac uγilif... ma teddun medden nedda ula d nekwni, tugeţ tugeţ id yeddan yidneγ, nebγa an aweđ, nebγa anesiweđ, nebγa an idir γas lmut tella. Aseggwas yedda d acu nesaram; ayen ur nelhi at yawi yides, ayen iğehden d w ayen yeşfan ad yegru i tarwa.

Amdan d ameżyan, wežžil neγ γwežif, hraw neγ rqiq, akken yebγu yili deg-s an wali, an wali laşel, mmis l-leħlal, mmis n tmazγa, ur n regwel i kra, an wali leqdic d wayen id yeğğa, an wali amenuγ deg-ur yebri y γalen, yebγa ad yili ad yecbu medden, ad yesâu isem, ad yesâu laşel, ad yesâu azref, yekki degw mezruy.

Teddun yemdanen, nedda ula d nekwni. Ayen iγ yerħan d w ayen iγ iceγwben i nebγa ad nini. Ma nenna-d ayγer ? ma nesusem nerħa, ad iniγ meqqar: wi bγan ad isel isel, win ur nebγ-ara gwtent tmura, ţinigen medden, yal wa sani g ruħ, ţnadin yemdanen iw akken ad binen, ma y baned w udem-iw ur d nniγ awal-iw, ar w acu ţcabiγ ? cubaγ tigejdit ur neŧif kra, cubaγ kwen kwenwi i rewlen sya, cubaγ ten nutni iserwalen yal kra. Ażar γas wežžil, eżżut ad yemγi. Ażar γas d arqaq labud ad yali, ad yessiγ ff tmurt ad yini ay gellan, ad yini t yerħan.

Izri useggwas, kwenwi anda kwen, yezzi-d usegwas d acut id heyam? Iţezi lawan, ţezin yemdanen, wi refden kra yeħşa t yeşiweđ, wi sersen kra ar din ay geweđ. Yezzi-d usegwas deg-ur yella y neţţu, meżżi neγ meqwer nuħwağ yal yiwen, yesâa neγ yenħaf d asteqsi meqwren; am tayi n tegrest, aţ ruħ ad qwel, tikkelt ad awi, tikkelt aţ awi.

Wali iman-ik d acu setheyađ yewt-ed wezyayađ, yewt-ed webruri, absis, adfel d aşemađ; gursen w aman, gursen yemdanen, gersen idamen n wid ur t neqqar, n wid ur nħar, n wid yeţargun lawan usikel, lawan ucali. Rrif n teftist iđelq-iđaren-is, ad wten w aman, ad uγalen akkin, wis ma d yeŧeş neγ ad yili kra ara t id yesakwin. 
 

 
 

             

               Bγiγ ad nadiγ ar wiyađ inan
               Bγiγ asiweđ n w ayen yeđran
               Bγiγ ad akwiγ ad faken iγweblan

               Ţnadiγ a medden tifrat ma ţili
               Ddiγ ur aâyiγ ur yekf-usteqsi
               Nudaγ ur tufiγ anda yeţili
 
               Nniγ as ahat ad frunt temsal
               Ad gwrin medden ur yeţili cwal
               Ad myiħmalen w ad mirfaden

 
               La y ţezi lawan la ţezint temsal
               Iđeli amek akken azekka wissen
               Cekelnaγ tiram helken w ulawen
 
               Ţâedayen w ussan ţâedayen ur ferun
               Neţnadi lawan sedramen ur benun
               La nregwi nrenu nugi aţ nefru
 
               Ţnadiγ ar wiyađ wis ma d afeγ kra
               Aqlin seqwcareγ degw ayen ur nella
               Am win yeţnadin ur yell-ay gufa
 
               Yusad id yusan lamer neţmeyiz
               Assen am ass-a ayla nneγ ad yaâziz
               Ayla nneγ am medden kra ur s inkiz
            
               Ass-a am ussan am y ixf usegwas
               Win yeččan yeswa yesbur talaba-s
               Ma d win yelużen ur tefri fellas
 
               Negwr-ad deg tiram ig sedhacen
               Nwala laâğeb neşber nesusem
                 Tayi am tmes ur nezgil yiwen
 
               Mektit-ed a medden ans-akken id kkam
               Ldit-ed allen muqlet tama nwen
               Tugeţ ay gellan eččanţ susmen
 
               Ass-ayi am assen ad bedlent tiram
               Iŧij ad yecreq yerzu ff yal amkan
               Nesaram tawant i kra win yellan
 
               D ixef usegwas yeshel ma n meyzas
               Ma tesbur tegnewt taggar-as ad as
               Ad ifrir tafat yern-ad yali w ass.

 

Extrait diffusé sur les ondes de la radio algerienne "Chaine2" le 09.01.2009.(Emission: "Ay awal siwel γer tira muqel")